Kada su lideri stranaka aktuelne parlamentarne većine u decembru 2022. godine potpisali „smjernice, načela i ciljeve izvršne i zakonodavne vlasti“, ubrzanje puta Bosne i Hercegovine prema članstvu u Evropskoj uniji bilo je među najavljenim prioritetima.

Tada su najavljivane promjene i brzi dogovori o pitanjima koja nisu sporna.

Međutim, nakon što su podijeljene ključne političke i direktorske pozicije, odnosi unutar koalicije počeli su se pogoršavati. Evropski put BiH danas je blokiran i čeka novu vlast, navodi Avaz.

Posebno pitanje predstavlja novac iz evropskog Plana rasta.

BiH je, prema podacima navedenim u tekstu, suočena s mogućnošću gubitka gotovo dvije milijarde KM.

Za BiH je prvobitno iz Plana rasta bilo predviđeno 1,085 milijardi eura, odnosno oko 2,12 milijardi KM. Od tog iznosa trećina su bespovratna sredstva, dok ostatak čine povoljni krediti.

Problem je u tome što je isplata novca uslovljena provođenjem reformi.

Zbog kašnjenja s usvajanjem Reformske agende BiH je prošle godine izgubila 108,5 miliona eura, odnosno gotovo 212 miliona KM.

Ove godine zaustavljena je i uplata avansnih 60 miliona eura, što je gotovo 117 miliona KM, jer nije imenovan državni koordinator za Plan rasta.

Ako ne bude napretka, do kraja godine mogao bi biti izgubljen i dodatni iznos od 373,9 miliona eura, odnosno približno 731 milion KM.

Među uslovima za početak pregovora o članstvu u EU su, između ostalog, usvajanje Zakona o sudovima i Zakona o VSTV-u, kao i imenovanje glavnog pregovarača.

Za pristup prvim sredstvima iz Plana rasta potrebno je i potpisivanje sporazuma o kreditu i instrumentu.

Transferi su povezani s provođenjem reformi do kraja 2027. godine. Zbog toga postoji mogućnost da BiH, osim novca koji je već izgubljen ili doveden u pitanje, izgubi i preostala sredstva koja bi mogla biti preusmjerena drugim zemljama.

Predsjednik Evropskog pokreta u BiH Haris Plakalo političke blokade vidi kao ključni problem.

– Rezultati političkih blokada u BiH su katastrofalni. Ne usvajaju se ključni zakoni, reforme stoje, evropski put je blokiran, a cijenu tog nečinjenja svi plaćamo – rekao je Plakalo.

On navodi da je gotovo polovina ukupnog iznosa iz Plana rasta već izgubljena ili dovedena u pitanje.

Prema njegovim riječima, to znači stotine miliona eura manje za investicije, infrastrukturu, privredu i nova radna mjesta.

Plakalo ističe da političke razlike same po sebi nisu problem, ali smatra da one ne bi trebale biti razlog za blokiranje reformi i evropskog puta.

Politička analitičarka Tanja Topić ukazuje i na promjene u stavovima pojedinih političkih aktera.

Podsjetila je da su neki koalicioni partneri, nakon dobijanja kandidatskog statusa BiH, počeli zagovarati euroskepticizam i inicijative povezane s pristupanjem BRICS-u.

– Vidimo da tema EU integracija nije u agendi političkih aktera. Jednima zato što nisu ni zainteresovani za vladavinu prava i evropske vrijednosti, dok su drugi zakazali. Sve što su obećavali srušilo se kao kula od karata u međusobnim trvenjima i razmiricama s dojučerašnjim koalicionim partnerima – kazala je Topić.

Prema njenim riječima, upravo unutrašnji politički sukobi dodatno su usporili evropski put Bosne i Hercegovine.