Angela Merkel bila je njemačka kancelarka od 2005. do 2021. godine. Tokom 16 godina na čelu države postala je jedna od najutjecajnijih evropskih političarki.

Vodila je Njemačku kroz velike krize – od globalne finansijske krize i dužničke krize eurozone, preko migrantske krize i Brexita, do pandemije koronavirusa.

Njen politički stil dugo je bio vezan za stabilnost, kompromis i oprezne odluke.

Međutim, nekoliko godina nakon njenog odlaska s funkcije sve se češće otvara pitanje dugoročnih posljedica politika iz vremena njenog mandata. Posebno se analiziraju odnos prema Rusiji, energetska politika, ekonomska povezanost s Kinom i odluke tokom migrantske krize 2015. godine.

Ovisnost o ruskim energentima

Jedno od pitanja koje je nakon ruske invazije na Ukrajinu ponovo došlo u fokus jeste njemačka energetska politika.

Tokom Merkelinog mandata Njemačka je razvijala snažne energetske veze s Rusijom, uključujući oslanjanje na ruski prirodni plin. Merkel je i nakon odlaska s vlasti branila tadašnje odluke, navodeći da su iz perspektive tog vremena imale svoje opravdanje.

Rat u Ukrajini promijenio je evropsku energetsku sliku. Njemačka je morala smanjivati ovisnost o ruskim energentima, dok su visoke cijene energije dodatno opteretile industriju i domaćinstva.

Problemi s ekonomskim modelom

Njemačka se godinama oslanjala na snažnu izvozno orijentiranu industriju. Posebno su važnu ulogu imali automobilska, hemijska i mašinska industrija.

Danas se, međutim, suočava s drugačijim ekonomskim okolnostima.

Evropska komisija očekuje da će njemačka ekonomija u 2026. godini porasti 0,6 posto, nakon vrlo slabog rasta prethodnih godina. Visoke cijene energije, slabija konkurentnost pojedinih industrijskih sektora i sporiji rast produktivnosti ostaju među problemima s kojima se zemlja suočava.

Njemački ekonomski instituti upozoravaju i na strukturne slabosti. Među njima su smanjenje radno sposobnog stanovništva, birokratija i pritisak na energetski intenzivne industrije.

Rusija, Kina i migracije

Merkelino naslijeđe posebno se preispituje i zbog politike prema Rusiji i Kini.

Njemačka je tokom njenog mandata razvila snažne ekonomske odnose s Kinom, dok je istovremeno održavala intenzivne veze s Rusijom.

Nakon promjene geopolitičkih okolnosti, Berlin sada pokušava smanjiti određene rizike koji proizlaze iz takve ekonomske zavisnosti.

Migrantska politika iz 2015. godine također ostaje jedan od najkontroverznijih dijelova Merkelinog političkog naslijeđa. Odluke donesene tokom tadašnje izbjegličke krize i danas su predmet različitih političkih i društvenih tumačenja.

Njemačka pred novim izazovima

Merkel je otišla s funkcije krajem 2021. godine, ali rasprava o njenom političkom naslijeđu nije završena.

Dio javnosti i analitičara njen period na vlasti povezuje s političkom stabilnošću i sposobnošću upravljanja velikim krizama. Istovremeno, kritičari ukazuju na odluke koje su, prema njihovom tumačenju, dugoročne probleme ostavile neriješenim.

Njemačka se danas suočava s potrebom da prilagodi svoj ekonomski model, ojača konkurentnost, smanji energetske rizike i odgovori na promjene u međunarodnim odnosima.

Zbog toga se pitanje Merkelinog naslijeđa sve više posmatra kroz ono što je Njemačka dobila tokom njenih 16 godina vlasti, ali i kroz probleme koji su postali vidljiviji nakon njenog odlaska.