Francuski predsjednik Emmanuel Macron pozvao je takozvane „srednje sile“ da formiraju novi savez koji bi predstavljao protivtežu i Sjedinjenim Američkim Državama i Kini, u trenutku sve izraženijih globalnih tenzija i eskalacije sukoba na Bliskom istoku.
Tokom posjete Aziji, obraćajući se studentima u Seoul, Makron je jasno poručio da cilj nije svrstavanje uz jednu od dvije dominantne sile.
– Naš cilj nije biti vazali dviju hegemonih sila – naglasio je Makron, dodajući da Evropa ne želi zavisiti ni od Kine, niti biti izložena nepredvidivosti Sjedinjenih Američkih Država.
Francuski lider istakao je da evropske zemlje dijele ključne vrijednosti i interese sa državama poput Japana i Južne Koreje, posebno u oblastima međunarodnog prava, demokratije, klimatskih promjena i globalnog zdravlja.
Prema navodima Bloomberg, Makron u ovaj potencijalni savez vidi i zemlje poput Australije, Brazila, Kanade i Indije. Saradnja bi obuhvatila strateške sektore kao što su vještačka inteligencija, svemir, energija, nuklearna tehnologija i odbrana.
Ova inicijativa dio je šire Makronove vizije da Evropa postane nezavisna geopolitička sila i ravnoteža između Washingtona i Pekinga. Kao lider jedine nuklearne sile u Evropskoj uniji, on nastoji dodatno ojačati tu poziciju u novim globalnim okolnostima.
Makronova ideja nije nova – još 2023. godine, tokom posjete Kini, izazvao je burne reakcije saveznika kada je upozorio da Evropska unija ne smije postati „vazal“ Sjedinjenih Američkih Država, posebno u kontekstu tenzija oko Tajvana.
Njegov pristup oslanja se na političko nasljeđe Charles de Gaulle, koji je zagovarao stratešku autonomiju Francuske i Evrope.
Makron planira dodatno promovisati ovu ideju u junu, kada Francuska bude domaćin samita G7, u trenutku kada odnosi sa SAD-om ponovo dolaze pod pritisak.
Američki predsjednik Donald Trump u međuvremenu je oštro kritikovao saveznike, uključujući Francusku i Južnu Koreju, optužujući ih za nedovoljnu podršku u ratu protiv Irana. Posebno je zamjerio Parizu što nije dozvolio prelet američkih vojnih aviona, nazvavši Francusku „vrlo nekorisnom“.
Makron je uzvratio da Francuska nije bila konsultovana o vojnim operacijama i da ne učestvuje u sukobu, upozoravajući da takav pristup nosi rizik šire destabilizacije.
– Ne vjerujem da ćemo riješiti situaciju bombardovanjem – rekao je, podsjećajući na iskustva Iraka, Sirije i Afganistana.
Umjesto vojne eskalacije, Makron zagovara diplomatsko rješenje i predlaže uspostavljanje međunarodne misije koja bi, nakon smirivanja sukoba, osiguravala plovidbu kroz Hormuz Strait.
Ovaj ključni pomorski pravac, kroz koji prolazi oko petine svjetskog izvoza nafte i ukapljenog prirodnog gasa, gotovo je paralizovan usljed sukoba, dodatno naglašavajući hitnost stabilizacije regiona.